sexy

CIDAMNA THU

CIDAMNA THU

Written by Dr. Sian Za Kham.
CIDAMNA THUMETTEH MEHGAH PAN CIDAMNA DINGDr. Sian Za Kham.M.B.B.S.,D.A.,M.A.(Theo)Thupatna: Tuhun ciangin, zatui mantam luata, vatimin hoih diak pawl khat le lungtangza cih bang pawl khatte tang khat teh za khat nuai a kingah om nawnlo hi cih pen ih theihsa hi kha ding hi. Kawlte paunak khat in, “ A thei lote in paisan, a theite in to-khia in ne..” cih na om hi. Hih tawh kisai in ih Zogam ah kote neu lai khawngin, mualdawn tulak, sing mang lakte ah pak namkim, paalpi, heisa, sial-ek paak, sikha paak, laidum paak cih bangin a min kinei sak (orchids) tampi kimu thei hi. Tua hi a khuado la bangin a kisa la khat bang:-(a) Heisa lakah na hawh leh, ngaih aw heisa hong puak aw, ngaih aw.(b) Tumtai lakah na hawh leh ngaih aw, tumtai hong puak aw, ngaih aw, ci in kisa ziahziah hi.A hi zongin, tuma kum 10 zong pha nailo ding a kipan, Orhids pen zatui manpha hi cih kigen aa, gamdangah ki puak khia hi. Mi pawl khat bangin hauh lawh ci in kigen hi. Tua pak zon’na lamin ih gam singkung kiphuk gawp a, kolh keei ta hi. (Hih zong paak neu khat, mi khat le nih nop tuamna dingin ih gam sunga singkungpi teng kiphuk mang keei cih zong, pammaih mahmah hi) Tua bek tham lo-in, suangkawm, kenlak, suangtung a po, kenbal kici aikung nam khat bang nidang lai in kuama olmawh loh, tu hun ciangin, Kawlza hoih mahmah kici a, Taingen khawng bangah ki zuak zihziah hi. Baaklawng, hongma gah, gam suaklu cihte zong ki nak zon mahmah hi. Baaklawng pen Kawlte in bil khua zakna hi ci uh hi.Ni dang lai in lo lai-ah kiak a po, ih huat mahmah, vokbil lo, sakol khekhap cih le lonam-sia, (pocinan) cihte pawl pen, tu ciangin kiak hi nawnlo in huan ah ciinpi aa kinei khat hi ta hi. Lonam-sia pen Cambodiate bangin, at-nen ngingei in sasial at-nen dikdek tawh ne khawm ziahziah uh aa, tua bangin ne leng gilnat cih bang omlo hi ci uh hi. Amaute neek dan ka muh ciangin, kei zong tawmtawm ne thei ka hih manin huan-ah ka ciin le hoih lualo sawnsawn hi. Kawl gam khuapite ah zong manpha ngel ta ding hi. Hih thute ih ngaihsut ciangin, a tung aa Kawlte paunak pen na man gige hi. Ni dang lai aa bang mah aa ih sim vet loh singah singteh namte tu ciangin a hoihna ki phawkta a, thu khat in tuat leng ih Zogam zong khantohna khat hong suak hi cih theih hi. Mai lam hun ciangin, ih kiim nai mahmah aa omte cidamna ding aa hoih vive a hih lam hong kimu khia toto ding a hih manin, eite in zong ih zuih theih ding kisam kha ding hi. Numeite ading a kisam phadiak ciapteh ding le zatpah ding thute:1. Nu-nun gah ( Papaya- tembawdi) Hih singgah sungah Antioxidant kici Cryptoxanthin dat om aa, tua in pumpi sung aa nuntakna cells te a kisiat lohna dingin kham ci-in research bawlte in mu khia hi. Vatimin C. zong hih singgah sungah tampi mah om a, hih dat tawh kigawm in, numeite adingin hoihphat diakna ah, sinkha natna (Gall bladder disease) pen numeite in ngah baih pha diak ci in kimu hi. Tua a hih manin manman in ne zo leng hoih hi. Nu-nun a om kei le lingmaw, meitei, lengthei te ne leng zong tua datte na om veve hi.2. Ankam lum ( Cabbage). Hih ankam lum le anteh dang a hing kiukeuh pawl khatte sungah Isothiocyanates dat a hi Sulforaphane le indoles om hi. Tuate in sin cancer a dal thei enzyme datte a piankhiat theihna hi cih kimu khia hi. Tua ban ah vitamin K le D te zong om a hih manin, Osteopoaosis kici guhnip natna zong dal hi, numeite a kum tamciangin tua natna ngah baih diak a hih manin, ankam lum manman a nek ding hoih hi. A dang anteh vok an-ling neili (Spinach- Hen-nuh-nuai) le gawbi-paak (cauliflower) te zong ankam lum bangin hoih hi. 3. Tofu ( Soya bean curd, Be-ik moh) Hih sungah sadat om a, tua in cholesterol kici sathau a om si khang sak datte kiam sak hi. Tua banah isoflavones kici dat nam khat mah om a, tua pen Aestrogen kici dat nam khat mah tawh ki bang hi, tua in guh khauh sak hi.4. Flax seed ( Ippi khua nam khatte tang).Hih sungah Lignans kici datnam khat om a, tua pen Oestrogen bang dan hi a, nawi cancer ( Breast cancer) a pian ding kham hi. Flaxseed pen ei gamah ki tam zatlo hi le kilawm hi. A zat dan ah a vui in annek sikkeu dim mehkuang khat a kihel hi.Pasalte ading a kisam phadiak ciapteh ding le zatpah ding ding thute. 1. Mehthuk (Tomato).Lycopene kici dat nam khat mehthuk sungah om a, tua in cancer natna a pian ding kham hi ci in research bawlte in mukhia uh hi. Prostate cancer (si-ceih cancer) natna a pian lohna dingin kham a hih manin pasalte in manman in ne le hoih hi. Mehthuk pen sathau tawh kangin ne leng hoih pen hi. Tomato sauce le pizza te khawng ne leng zong mehthuk tampi kihel a hih manin hoih veve hi.2. Water melon ( Phazedi = donpawl) Hih donpawl sungah Potassium dat tampi om a, tua in pum lang khat zaw natna kham hi cih kimu hi. Tua ahih manin manman in ne zo leng hoih hi. Kawlsing (guava) le sahawkpi ( grapefruit) te zong hih donpawl mah bangin hoih hi.3. Broccoli ( gawbi paak dupte).Bladder cancer ( zunbu sung cancer) natna a pian lohna dingin hih broccoli in kham thei hi cih ki mukhia hi. Hih natna pen pasalte ngah theih deuh a hih manin theih huai khat a hihi.4. Peanut butter ( Mipee thawhbat)Hih pen lungtang natna a piang Triglyceride kici dat kiam sak a hih manin zat ding hoih mahmah hi. Pasal kia hi lo in numeite adingin zong hoih hi. Hih a tung aa teng banah a nuai a nam 2te zong numei pasal adingin hoih hi.1. Garlic & Onion ( Phulun le lothangsan)Hihte sungah Flavonoids kici dat om a, tua in ih pumpi sung a nuntakna cellste a siat lohna dingin kham hi ci in research bawlte in mu khia uh hi. Hih te manman a nek ding hoih hi. Celery ( Sen-mawng-nian), Asparagus ( Kawlte Ka-nuat)a cihte le Leeks (Sen-ciat-thon) te zong garlic bang mah in hoih hi.2. Avocado ( Thawhbat gah)Lutein le Zeranthin kici datte om a, tua datte in mitmang sak (Cataract) le mit thagui siasak (Macular degeneration)te dal hi. Ih Zogam khua khempeuh phialah limtak in gah a, Tedim khua sung bangah tampi ki mu thei hi. Hih singgah pen Thailand gam bangah a manpha pen hi a, nakpi tak in cin’huai hi akuamah peuh kong hanthawn nuam hi.